De opdracht om € 2,5 miljard te bezuinigen op de sociale werkvoorziening, bijstand en zorg is met de nieuwe Wet Werken naar Vermogen een stap dichterbij gekomen. Bestuurders en directies van gemeenten, sociale werkbedrijven en sociale diensten worden geconfronteerd met de opdracht om te bezuinigen en tegelijkertijd te zorgen dat er meer mensen vanuit de huidige regelingen doorstromen naar een reguliere baan. Ook het zogenoemde ‘granieten bestand’ van mensen met een uitkering die moeilijk te bemiddelen zijn voor werk, moet geactiveerd worden. Deze activering is, in het licht van de vergrijzing, hard nodig. Iedereen moet aan het werk.

 

 

De nieuwe wet stelt partijen voor een grote veranderingsopgave maar biedt ook kans om te komen tot integrale beleidsontwikkeling. Gemeenten, sociale werkplaatsen, sociale diensten en de werkgevers- en werknemersorganisaties zullen gezamenlijk moeten investeren in een omgeving waarbinnen iedereen zich optimaal kan ontwikkelen. Betekent deze ombuiging een nieuwe kans voor gemeenten om de regie te pakken en een sleutelrol te gaan vervullen door met integraal lokaal beleid kostenbesparingen te realiseren? Of pakken de uitvoeringsorganisaties deze rol op?

Daarnaast is de uitvoering van de WMO ook nog niet uitontwikkeld. Gemeentelijke diensten, sociale werkvoorziening, UWV en bedrijven die zich samen met onderwijsinstellingen en welzijnsorganisaties inzetten om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te laten participeren in de samenleving, wensen nog meer resultaat.

Kortom de ombuiging van de sociale zekerheid in Nederland is opnieuw in volle gang. Vanuit de rijksoverheid klinkt de mantra: “Bezuinigen, bezuinigen, bezuinigen”. Een forse prikkel om met minder geld op zijn minst hetzelfde, maar liever meer te bereiken.

De visie van Deloitte: herinrichting sociale zekerheid biedt kansen

Deloitte is op verschillende beleids- en bestuursniveaus nauw betrokken bij de herinrichting van de uitvoering van de sociale zekerheid. Natuurlijk betekent de herinrichting in combinatie met de bezuiniging een zware en complexe opgave, maar het biedt in onze ogen ook kansen. De sleutel voor succes ligt volgens Deloitte in handen van alle belanghebbende partijen door met innovatieve en creatieve oplossingen te komen.

In de visie van Deloitte kunnen gemeentebestuurders een belangrijke rol spelen door het accent te leggen op een integrale uitvoering van een aantal cruciale beleidsterreinen zoals arbeid, zorg, onderwijs en economie. Daarnaast kan de gemeente haar regierol breder oppakken om op die manier die integratie te realiseren en aan te sturen. Zo’n integrale aanpak vereist wel een cultuuromslag, een grotere bereidheid tot samenwerken met instellingen, organisaties en bedrijven in de regio. Deloitte noemt dit de Keten-Koppeling en heeft veel kennis en ervaring in het ontwikkelen van een optimale koppeling tussen partners in de keten.

De ombuigingsoperatie en de Wet Werken naar Vermogen maken het noodzakelijk om de beheerstaak en de verantwoordelijkheid van gemeenten voor de uitvoering en budgeten proactief vorm te geven. De uitdaging is om de regie van gemeenten te versterken en de samenwerking tussen ketenpartners vorm te geven teneinde de uitvoering effectief en efficiënt te organiseren. Dat vereist ontschotting van de huidige regelingen zoals de Wet sociale werkvoorziening/Wsw en de Wet werk en bijstand/Wwb, de WMO en meer aandacht voor innovatieve koppelingen tussen de terreinen Zorg-Arbeid-Welzijn.

Daarmee kunnen daadwerkelijk meer banen, stageplaatsen, leerwerkplekken, werkervaringsplaatsen of mogelijkheden voor vrijwilligerswerk worden gecreëerd, zowel voor de instroom van nieuwe uitkeringsgerechtigden, als voor personen die langer een uitkering hebben. Hoewel de nadruk lijkt te liggen op het efficiënter inzetten van middelen, komt in deze aanpak ook de ontwikkeling van het individu tot zijn recht. En dat laatste is noodzakelijk omdat we, bijvoorbeeld in de zorg, op de middellange termijn geen arbeidstekort maar een kwaliteitstekort verwachten.

De kans op een geslaagde transformatie van de sector én daarmee een succesvoller participatiebeleid ligt in een andere manier van denken over mogelijke oplossingen. Door niet de financiën maar de ontwikkeling van mensen voorop te stellen. Geld is maar één van de middelen om de doelstelling, meer mensen begeleiden naar betaald werk, te bereiken. Motto: Bezuinigen is nodig. Investeren in mensen is noodzaak!

In de visie van Deloitte draait het om een drietal focuspunten:

·         De ontwikkeling van talent en potentieel.

·         Het versterken van de samenwerking in de keten.

·         Het realiseren van een andere bestuurscultuur.

Focuspunten voor succes

Ontwikkeling van talent en potentieel

Volgens Deloitte worden mensen niet direct en zeker niet alleen geprikkeld door geld. Herwonnen eigenwaarde en waardering door het doen van vrijwilligerswerk of betaald werk ‘tellen’ evenzeer. Het advies is dan ook om bij het ontwikkelen van talent en potentieel meer aansluiting te zoeken bij de intrinsieke motivatie van cliënten.

Uit onderzoek blijkt bovendien dat bestaande, negatieve beeldvorming over het talent of het lerend vermogen van bijvoorbeeld ‘bijstandsmoeders’, mensen met een lichamelijke beperking of jongeren met te weinig scholing verrassend snel wordt bijgesteld.

Vooral door ‘coaching on the job’ bij een reguliere werkgever komen de kwaliteiten van een individuele cliënt vaak beter in beeld dan in een beschutte omgeving. Het biedt meer kansen om te zien en te laten zien wat iemand waard is. Een breder takenpakket en zelfs carrièreperspectief komen daarmee sneller binnen het bereik. Bij ‘coaching on the job’ snijdt het mes aan twee kanten. Want ook de reguliere medewerkers van een bedrijf waar mensen met behoud van uitkering aan het werk gaan, kunnen sneller doorstromen. Enerzijds omdat er meer instroom is aan onderkant van de bedrijfsladder. Anderzijds laat focussen op talent en potentieontwikkeling niet toe dat ‘vaste’ werknemers die meer in hun mars hebben, jaar in jaar uit in dezelfde functie of op het zelfde niveau werken. Talent- en potentieontwikkeling zorgen niet alleen dat er meer mensen voor betaald werk in aanmerking komen, het zorgt ook voor flexibele inzet van mensen.

Activering van talent- en potentieontwikkeling vereist stevige samenwerking met regionale opleidingscentra, afdelingen voor inburgering van gemeentelijke diensten en re-integratiebureaus. Zij weten wat nodig is om mensen aan het werk te helpen en te houden.

Samenwerking in de keten

Actief op zoek gaan naar samenwerking met bedrijven en andere partners om ketenoptimalisatie te realiseren, maakt dat een gemeente productiever aan de slag kan met de participatieladder. Dit creëert meer kansen voor mensen met een uitkering die moeilijk te bemiddelen zijn voor werk, het zogenaamde ‘granieten bestand’.

Door als één sterke partij te opereren en samen een aanbod te ontwikkelen kunnen meer mensen geactiveerd worden om een opleiding te volgen, vrijwilligerswerk te zoeken of betaald werk te gaan doen. Een voorbeeld van deze nieuwe samenwerking is de sociale zorgketen.

Meer diversiteit in arbeid betekent meer doorstroming. Vergroot de kans op uitstroom en de gelegenheid op regulier werk. Op deze manier worden subsidiestromen in het kader van participatie omgevormd tot succesvolle arbeidsmarktintegratieinstrumenten. Winst voor het individu, het bedrijf en de samenleving. Niet alleen zoals ons voorbeeld van de zorg, maar toepasbaar op alle soorten van werkgelegenheidstrajecten.

Verandering van bestuurscultuur

Een bestuurscultuur waarin men meer oog en oor heeft voor het gezamenlijk belang en de meerwaarde van samenwerken op het terrein van de zorg-welzijn-arbeidsmarkt is cruciaal. Dan is men beter in staat om integer de juiste afweging te maken tussen het belang van de eigen organisatiedoelen én een algemeen belang zoals de gewenste sociale verbetering van burgers in krachtwijken of het versterken van de sociale cohesie.

Een andere bestuurscultuur kan leiden tot de bereidheid om flexibel om te gaan met budgetten. Bijvoorbeeld door op lokaal niveau te zoeken naar een efficiënte en effectieve aanpak of uitruil van werk, diensten en personeel.

Samenwerking met bedrijven om een sterkere ketensamenwerking te realiseren heeft ook invloed op de bestuurscultuur. Bestuurders zien de zaken vanuit een ander perspectief en met een ruimere blik. Met ontschotting of het ondergeschikt maken van de eigen doelstellingen aan een hoger doel, blijkt dat er soms zelfs méér bereikt kan worden met mínder geld.

Bestuurders zullen de zaken moeten gaan bezien vanuit een integraal, gemeenschappelijk perspectief.

Wat kan Deloitte voor uw organisatie doen?

Deloitte kan organisaties, instellingen en gemeenten adviseren op strategisch en op uitvoerend niveau ondersteunen. Uiteraard vanuit een visie gebaseerd op uitgebreide kennis van wet en regelgeving, inzicht in de branche en onderzoek. Deloitte begeleidt gemeenten, sociale diensten, sociale werkvoorzieningsbedrijven etc. bij het ontwikkelen van een eigen beleid of aanpak die past bij de geest en het doel van de herstructurering.

Door te helpen bij het inventariseren van de problemen en de kansen, innoverende oplossingen aan te dragen, partijen samen te brengen en cultuurveranderingen te ondersteunen.

Dit in combinatie met de kennis en ervaring van succesvolle opdrachten waarbij gewerkt is vanuit integraal denken en een gemeenschappelijk perspectief. Daarbij komen vragen aan de orde zoals: Hoe kunnen gemeenten de regierol sterker invullen? Welke branches moeten gekoppeld worden aan de keten? Welke toegevoegde waarde hebben prestatieafspraken en contractvoorwaarden als het gaat om de sociale opbrengsten van investeringen?

Het Kernteam Sociale Zekerheid van Deloitte heeft hiervoor producten, diensten en een marktaanpak ontwikkeld. Met instrumenten zoals de Keten-Koppeling en de Participatie-Piloot.
Keten-Koppeling

De Keten-Koppeling is in essentie een strategische visie op samenwerking die beleidsterreinoverstijgende initiatieven helder in beeld brengt. De expertise van Deloitte op het vlak van het optimaliseren van de Keten-Koppeling, zoals de sociale zorgketen, is groot en bestaat uit verschillende diensten en producten. Zo maakt de inventarisatie van gemeenschappelijke kenmerken van bedrijfsprocessen kansrijke verbindingen en mogelijke samenwerking tussen bedrijven en organisaties zichtbaar en inzichtelijk.

Tegelijkertijd biedt Deloitte klanten een platform voor onderlinge uitwisseling van actualia en het delen van kennis en ervaringen.

Ook het uitwerken van financiële en juridische samenwerkingsmogelijkheden, risicomanagement en het verfijnen van de bedrijfsvoering vallen onder het product- en dienstenaanbod van de Keten-Koppeling. Net als interne controle, ondersteuning bij het aanvragen van incidentele aanvullende uitkeringen/IAU of meerjarige aanvullende uitkering/MAU of support bij de verantwoording van inburgeringsgelden.

Participatie-Piloot

De Participatie-Piloot onderbouwt beleidskeuzes en voorkomt onaangename financiële verrassingen. Het biedt inzicht in de populatie van bestanden waarmee gemeenten beleid kunnen ontwikkelen en de financiële gevolgen en risico’s van beleidskeuzes kunnen berekenen. Risico’s kunnen zichtbaar en beheersbaar worden gemaakt. Het unieke concept brengt diverse kostenstromen zoals re-integratie, uitkeringen en uitvoeringskosten met elkaar in verband.

Het model houdt uiteraard rekening met de positie van cliënten op de participatieladder en met andere daarmee verbonden informatie zoals vergelijkingsmateriaal van bestanden van regionale opleidingscentra of afdelingen die zich bezig houden met inburgering.

Tenslotte biedt de Participatie-Piloot ondersteuning bij het in kaart brengen van effectieve output van het gevoerde beleid en een doorvertaling van de besteding versus beschikbaar budget. In combinatie met de Keten-Koppeling een effectief instrument om meer mensen uit te laten stromen naar regulier werk.

Met de inzet van de door Deloitte ontwikkelde Participatie-Piloot en de Keten-Koppeling, verbonden aan de expertise van de eigen organisatie, ontdekken bestuurders wat het oplevert als ze kiezen voor een integrale aanpak.

We gaan graag in gesprek

Het Kernteam Sociale Zekerheid gaat graag in gesprek met bestuurders, directie of management van organisaties die acteren op het terrein van Zorg-, Welzijn- en Arbeidsmarktbeleid.